Şok dalga tedavisi, tıbbi adıyla ESWT, belirli kas-iskelet sistemi problemlerinde yüksek enerjili ses dalgalarının ağrılı bölgeye uygulanmasıyla planlanan destekleyici bir fizik tedavi yöntemidir. Özellikle topuk dikeni, plantar fasiit, tenisçi dirseği, golfçü dirseği, omuz tendon ağrıları, kalsifik tendinit, aşil tendonu problemleri ve kronik yumuşak doku ağrılarında hekim değerlendirmesiyle gündeme gelebilir.
ESWT tedavisinde amaç, ağrılı bölgede doku iyileşme yanıtını desteklemek, dolaşımı artırmaya yardımcı olmak, kronik ağrı döngüsünü azaltmak ve tendon-bağ dokularının toparlanma sürecine katkı sağlamaktır. Ancak şok dalga tedavisi her ağrı için standart bir yöntem değildir. Uygulama kararı hastanın tanısına, ağrının süresine, muayene bulgularına, doku durumuna ve genel sağlık özelliklerine göre verilmelidir.
Şok Dalga Tedavisi / ESWT Nedir?
ESWT, “Extracorporeal Shock Wave Therapy” ifadesinin kısaltmasıdır. Türkçede vücut dışından uygulanan şok dalga tedavisi anlamına gelir. Bu yöntemde cihaz aracılığıyla oluşturulan ses dalgaları, cilt üzerinden ağrılı veya problemli doku bölgesine yönlendirilir.
Şok dalga tedavisi cerrahi bir işlem değildir. Ciltte kesi yapılmaz, ilaç verilmez ve enjeksiyon uygulanmaz. Uygulama, uygun hastalarda fizik tedavi ve rehabilitasyon sürecinin destekleyici bir parçası olarak planlanabilir. Hangi bölgeye, hangi dozda ve kaç seans uygulanacağı hekim değerlendirmesi sonrası belirlenmelidir.
ESWT Nasıl Etki Eder?
Şok dalga tedavisinin temel etkisi, uygulama yapılan dokuda kontrollü mekanik uyarı oluşturmaktır. Bu uyarı sayesinde lokal dolaşımın desteklenmesi, doku metabolizmasının canlanması, tendon ve yumuşak doku iyileşme sürecinin uyarılması hedeflenebilir. Kronikleşmiş tendon ağrılarında dokunun kendi onarım cevabını desteklemek amacıyla kullanılabilir.
ESWT anlık ağrı kesici bir işlem olarak düşünülmemelidir. Bazı hastalarda erken rahatlama görülebilirken, bazı hastalarda etki zaman içinde ortaya çıkabilir. Tedavi sürecinde egzersiz, yük yönetimi, ayakkabı seçimi, germe çalışmaları ve fizik tedavi önerileri önemlidir.
Şok Dalga Tedavisi Hangi Durumlarda Uygulanabilir?
Şok dalga tedavisi, uygun hastalarda özellikle tendon, bağ ve yumuşak doku kaynaklı kronik ağrılarda destekleyici olarak değerlendirilebilir. En sık topuk dikeni, plantar fasiit, tenisçi dirseği, aşil tendonu ve omuz tendon problemlerinde gündeme gelir.
- Topuk dikeni
- Plantar fasiit
- Aşil tendonu ağrısı
- Tenisçi dirseği
- Golfçü dirseği
- Omuz tendon ağrıları
- Kalsifik tendinit
- Patellar tendon ağrısı
- Kalça çevresi tendon ağrıları
- Kronik yumuşak doku ağrıları
- Spor yaralanmaları sonrası uzayan tendon ağrıları
- Kas-iskelet sistemi kaynaklı bazı kronik ağrılar
Topuk Dikeninde Şok Dalga Tedavisi
Topuk dikeni ve plantar fasiit, ESWT tedavisinin en sık kullanıldığı alanlardan biridir. Sabah ilk adımda topuk ağrısı, uzun süre ayakta kalınca artan ağrı, yürürken topuk altında batma ve ayak tabanında çekilme hissi bu bölgede sık görülen şikayetlerdir.
Topuk dikeni tedavisinde ESWT, plantar fasya ve topuk çevresi dokuların iyileşme sürecini desteklemek amacıyla planlanabilir. Ancak tedavi yalnızca cihaz uygulamasından ibaret olmamalıdır. Baldır kası germe egzersizleri, ayak tabanı egzersizleri, uygun ayakkabı seçimi, fazla yüklenmenin azaltılması ve gerektiğinde tabanlık değerlendirmesi de önemlidir.
Plantar Fasiitte ESWT Uygulanır mı?
Plantar fasiit, ayak tabanında yer alan plantar fasya dokusunun zorlanması ve hassaslaşmasıyla oluşan ağrılı bir durumdur. Topuk altında batma, özellikle sabah yataktan kalkarken ilk adımda ağrı ve gün içinde uzun süre ayakta kalınca artan sızı görülebilir.
ESWT, uzun süren plantar fasiit şikayetlerinde uygun hastalarda destekleyici olarak değerlendirilebilir. Uygulama öncesinde ayak basışı, baldır kaslarının esnekliği, ayakkabı alışkanlığı, kilo-yük durumu ve günlük ayakta kalma süresi birlikte değerlendirilmelidir.
Tenisçi Dirseğinde Şok Dalga Tedavisi
Tenisçi dirseği, dirseğin dış tarafında ağrıya neden olan tendon kaynaklı bir problemdir. Kapı kolu çevirme, kavanoz açma, poşet taşıma, el sıkma veya bilgisayar kullanımı sırasında dirsek dış yanında ağrı artabilir. Bu durum yalnızca tenis oynayan kişilerde görülmez; el bileği ve ön kolu yoğun kullanan herkeste gelişebilir.
Şok dalga tedavisi, kronikleşmiş tenisçi dirseği ağrılarında uygun hastalarda tendon iyileşme sürecini desteklemek için planlanabilir. ESWT sonrası ön kol kaslarını güçlendirme, el bileği yüklenmesini düzenleme ve günlük kullanım alışkanlıklarını değiştirme tedavi başarısı açısından önemlidir.
Golfçü Dirseğinde ESWT
Golfçü dirseği, dirseğin iç tarafında ağrıya neden olan tendon problemidir. Kavrama, taşıma, el bileğini içe doğru kullanma veya tekrarlayan zorlayıcı hareketlerle ağrı artabilir. Tenisçi dirseğine göre ağrı dirseğin farklı tarafında hissedilir.
ESWT, uygun hastalarda golfçü dirseği tedavisinde destekleyici olarak değerlendirilebilir. Ancak uygulama öncesinde tendonun durumu, el bileği ve ön kol kasları, mesleki kullanım alışkanlıkları ve ağrının kronikleşme derecesi incelenmelidir.
Aşil Tendonu Ağrısında Şok Dalga Tedavisi
Aşil tendonu ağrısı, topuğun arka kısmında veya baldırın alt bölümünde hissedilebilir. Koşu, yürüyüş, merdiven çıkma veya ayakta kalma sırasında ağrı artabilir. Aşil tendon problemleri sporcularda görülebileceği gibi, günlük yaşamda aşırı yüklenme veya ayakkabı sorunları nedeniyle de oluşabilir.
Şok dalga tedavisi, uygun hastalarda kronik aşil tendonu ağrılarında destekleyici olarak planlanabilir. Tedavi sürecinde baldır kaslarının esnekliği, ayak bileği hareketleri, koşu-yürüyüş yükü ve güçlendirme egzersizleri birlikte değerlendirilmelidir.
Omuz Ağrısında ESWT Uygulanır mı?
Omuz ağrılarında ESWT özellikle bazı tendon problemleri ve kalsifik tendinit durumlarında gündeme gelebilir. Kalsifik tendinitte omuz tendonları çevresinde kalsiyum birikimleri oluşabilir ve bu durum şiddetli omuz ağrısına, kolu kaldırmada zorlanmaya ve gece ağrısına neden olabilir.
Omuz bölgesinde ESWT uygulanmadan önce omuz hareket açıklığı, tendonların durumu, kalsifik birikim varlığı, boyun-omuz ilişkisi ve kürek kemiği hareketleri değerlendirilmelidir. Uygulama sonrası omuz egzersizleri ve hareket kontrolü tedavi sürecinin önemli parçasıdır.
Kalsifik Tendinitte Şok Dalga Tedavisi
Kalsifik tendinit, tendon dokusu içinde veya çevresinde kalsiyum birikimi ile karakterize ağrılı bir durumdur. En sık omuz çevresinde görülür. Kişi kolunu kaldırmakta zorlanabilir, omuzda keskin ağrı yaşayabilir ve gece ağrısı nedeniyle uyku problemi oluşabilir.
ESWT, uygun hastalarda kalsifik tendinit tedavisinde destekleyici bir seçenek olarak değerlendirilebilir. Uygulamanın hedefi, kalsifik birikimin ve tendon çevresi ağrının yönetimine katkı sağlamaktır. Ancak tedavi planı mutlaka görüntüleme, muayene ve hastanın fonksiyonel durumuna göre hazırlanmalıdır.
Patellar Tendon Ağrısında ESWT
Patellar tendon ağrısı, diz kapağının alt kısmında hissedilen tendon kaynaklı bir ağrıdır. Koşma, zıplama, merdiven inip çıkma, çömelme veya spor aktiviteleri sırasında artabilir. Özellikle sporcularda ve dizine tekrarlayan yük binen kişilerde görülebilir.
Şok dalga tedavisi, uygun hastalarda patellar tendon ağrısında destekleyici olarak planlanabilir. Ancak tedavide diz çevresi kas gücü, kalça kontrolü, ayak basışı ve yüklenme programı mutlaka düzenlenmelidir.
Şok Dalga Tedavisi Nasıl Yapılır?
Şok dalga tedavisi öncesinde hastanın şikayetleri dinlenir ve fizik muayenesi yapılır. Ağrılı bölge, tendon hassasiyeti, eklem hareketleri, kas gücü, yüklenme alışkanlıkları ve varsa görüntüleme bulguları değerlendirilir. Uygulama yapılacak alan belirlendikten sonra cihaz başlığı cilt üzerinden ilgili bölgeye temas ettirilir.
Uygulama sırasında cihazdan gönderilen şok dalgaları belirlenen dokuya yönlendirilir. İşlem süresi uygulama bölgesine ve tedavi protokolüne göre değişebilir. Seans sonrasında hasta günlük yaşam önerileri ve egzersiz planı hakkında bilgilendirilir.
Şok Dalga Tedavisi Ağrılı mıdır?
ESWT uygulaması sırasında bölgede basınç, titreşim, batma veya ağrı hissi olabilir. Bu his uygulama bölgesine, ağrının hassasiyetine ve kullanılan enerji seviyesine göre değişebilir. Uygulama genellikle hastanın toleransına göre ayarlanır.
Seans sonrasında bölgede geçici hassasiyet, hafif kızarıklık veya kısa süreli ağrı artışı görülebilir. Bu etkiler genellikle geçicidir. Beklenmeyen şiddetli ağrı, belirgin şişlik veya farklı bir sorun gelişirse hekime bilgi verilmelidir.
Şok Dalga Tedavisi Kaç Seans Uygulanır?
Şok dalga tedavisi seans sayısı hastanın tanısına, ağrının süresine, uygulama bölgesine, doku hassasiyetine ve tedaviye verdiği yanıta göre değişebilir. Bazı hastalarda birkaç seans yeterli olabilirken, kronikleşmiş tendon ağrılarında daha düzenli bir seans planı gerekebilir.
Topuk dikeni, tenisçi dirseği, omuz kalsifik tendinit, aşil tendonu veya patellar tendon ağrısında seans planı aynı olmayabilir. Net seans sayısı muayene sonrası belirlenmelidir.
ESWT Sonrası Nelere Dikkat Edilmelidir?
Şok dalga tedavisi sonrası uygulama yapılan bölgenin gereksiz zorlanmaması önemlidir. Aynı gün ağır egzersiz, koşu, zıplama, uzun yürüyüş veya ağrılı bölgeye aşırı yük bindiren aktivitelerden kaçınılması önerilebilir. Hekimin önerileri uygulama bölgesine göre değişebilir.
- Uygulama bölgesi aynı gün aşırı zorlanmamalıdır.
- Ağır egzersiz ve yüksek darbeli aktivitelerden kaçınılmalıdır.
- Hekimin önerdiği germe ve güçlendirme egzersizleri yapılmalıdır.
- Topuk dikeni varsa uygun ayakkabı seçimine dikkat edilmelidir.
- Tendon ağrılarında yüklenme kontrollü artırılmalıdır.
- Beklenmeyen şiddetli ağrı veya şişlik olursa hekime bilgi verilmelidir.
Şok Dalga Tedavisi Kimlere Uygulanabilir?
ESWT, uygun hastalarda tendon, bağ ve yumuşak doku kaynaklı bazı kronik ağrılarda uygulanabilir. Ancak her hasta için uygun değildir. Uygulama öncesinde hastanın genel sağlık durumu, tanısı, kullanılan ilaçlar, kanama riski, uygulama bölgesindeki doku yapısı ve ağrının nedeni değerlendirilmelidir.
Topuk dikeni, plantar fasiit, tenisçi dirseği, aşil tendonu, patellar tendon ve omuz tendon problemleri olan her hastada ESWT gerekli olmayabilir. Bazı hastalarda fizik tedavi, egzersiz, enjeksiyon tedavileri veya farklı tedavi seçenekleri daha uygun olabilir.
Şok Dalga Tedavisi Kimlere Uygun Olmayabilir?
Şok dalga tedavisi bazı durumlarda uygun olmayabilir veya ertelenebilir. Bu nedenle uygulama öncesinde hastanın sağlık geçmişi ve kullandığı ilaçlar dikkatle değerlendirilmelidir.
- Uygulama bölgesinde aktif enfeksiyon olanlar
- Uygulama bölgesinde tümör şüphesi bulunanlar
- Kanama bozukluğu olanlar
- Kan sulandırıcı ilaç kullanan ve risk değerlendirmesi yapılmamış hastalar
- Gebelik durumunda uygulama bölgesine göre özel değerlendirme gerektiren hastalar
- Yeni kırık veya iyileşmemiş kemik yaralanması olanlar
- Kalp pili veya özel cihaz kullanımı olan ve risk değerlendirmesi yapılmamış hastalar
- Çocuklarda büyüme plaklarına yakın bölgelerde özel değerlendirme gerektiren durumlar
Şok Dalga Tedavisinin Yan Etkileri Var mı?
ESWT genellikle cerrahi olmayan ve enjeksiyon içermeyen bir uygulamadır. Ancak uygulama sonrası geçici kızarıklık, hassasiyet, hafif morarma, ağrı artışı veya bölgesel rahatsızlık hissi oluşabilir. Bu etkiler çoğu zaman kısa sürelidir.
Yan etki riskinin azaltılması için uygulama doğru tanı, uygun bölge seçimi ve hasta özelliklerine göre planlanmalıdır. Hekim değerlendirmesi olmadan gelişigüzel ESWT uygulanması doğru değildir.
Şok Dalga Tedavisi ve Fizik Tedavi Birlikte Uygulanabilir mi?
Evet. Şok dalga tedavisi, uygun hastalarda fizik tedavi ve rehabilitasyon programıyla birlikte uygulanabilir. ESWT, ağrılı tendon veya yumuşak doku bölgesinin iyileşme sürecini desteklerken; fizik tedavi kas gücünü, hareket açıklığını, esnekliği ve doğru yüklenmeyi düzenlemeye yardımcı olur.
Özellikle topuk dikeni, tenisçi dirseği, aşil tendonu ve omuz tendon problemlerinde yalnızca cihaz uygulaması yeterli olmayabilir. Tedavinin egzersiz, yük yönetimi, ergonomi ve günlük yaşam düzenlemeleriyle desteklenmesi gerekir.
Şok Dalga Tedavisi ve Egzersiz
ESWT sonrası egzersiz tedavisi önemlidir. Topuk dikeni tedavisinde baldır ve ayak tabanı germe egzersizleri, tenisçi dirseğinde ön kol kaslarını güçlendirme, aşil tendonu ağrısında kontrollü tendon yükleme, omuz ağrısında omuz-kürek kemiği egzersizleri planlanabilir.
Egzersizlerin ne zaman başlayacağı ve hangi yoğunlukta yapılacağı hastanın ağrı düzeyine, uygulama bölgesine ve doku durumuna göre belirlenmelidir. Kontrolsüz yüklenme tedavi sürecini olumsuz etkileyebilir.
ESWT ile PRP Aynı Şey mi?
Hayır. ESWT ve PRP aynı uygulama değildir. ESWT cihazla uygulanan şok dalga tedavisidir; ciltte kesi yapılmaz ve enjeksiyon içermez. PRP ise hastanın kendi kanından hazırlanan trombositten zengin plazmanın belirli dokuya enjekte edilmesiyle yapılan bir uygulamadır.
Hangi yöntemin uygun olduğu hastanın tanısına, ağrının süresine, doku durumuna ve tedavi hedeflerine göre belirlenir. Bazı hastalarda ESWT, bazı hastalarda PRP, bazı hastalarda ise fizik tedavi ve egzersiz öncelikli olabilir.
Şok Dalga Tedavisinde Kişiye Özel Yaklaşım
Şok dalga tedavisinde kişiye özel yaklaşım çok önemlidir. Çünkü aynı topuk ağrısını tarif eden iki hastanın nedeni farklı olabilir. Bir hastada plantar fasiit ön plandayken, başka bir hastada ayak basış bozukluğu, aşil gerginliği, sinir sıkışması veya bel kaynaklı ağrı etkili olabilir.
Kişiye özel tedavi planında hastanın tanısı, ağrının süresi, uygulama bölgesi, doku hassasiyeti, kas gücü, hareket açıklığı, yüklenme alışkanlıkları, ayakkabı seçimi, mesleki aktiviteleri ve günlük yaşam ihtiyaçları birlikte değerlendirilir. Böylece ESWT standart bir cihaz uygulaması olarak değil, bütüncül fizik tedavi sürecinin parçası olarak ele alınır.
Kayseri’de Şok Dalga Tedavisi / ESWT
Kayseri’de şok dalga tedavisi / ESWT yaptırmak isteyen hastalar için doğru uzman değerlendirmesi ve kişiye özel tedavi planı önemlidir. ESWT; topuk dikeni, plantar fasiit, tenisçi dirseği, golfçü dirseği, aşil tendonu, patellar tendon, omuz kalsifik tendinit ve bazı kronik yumuşak doku ağrılarında uygun hastalarda destekleyici bir yöntem olarak değerlendirilebilir.
Uzm. Dr. Ayşe Tuba Kurt, Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon uzmanlığı kapsamında ESWT ve ağrı tedavisi ihtiyacı olan hastalarını ayrıntılı şekilde değerlendirir. Ağrının nedeni, tendon ve yumuşak doku durumu, kas gücü, hareket kapasitesi, yüklenme alışkanlıkları ve günlük yaşam ihtiyaçları dikkate alınarak kişiye özel tedavi süreci planlanır.
Şok Dalga Tedavisi / ESWT İçin Randevu
Topuk dikeni, plantar fasiit, tenisçi dirseği, golfçü dirseği, aşil tendonu ağrısı, omuz tendon ağrısı, kalsifik tendinit veya kronik yumuşak doku ağrısı şikayetleriniz varsa, fizik tedavi ve rehabilitasyon değerlendirmesi ile ESWT tedavisine uygun olup olmadığınız belirlenebilir. Kayseri’de Uzm. Dr. Ayşe Tuba Kurt’tan randevu alarak şok dalga tedavisine yönelik kişiye özel süreç hakkında bilgi alabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Şok dalga tedavisi / ESWT nedir?
ESWT, vücut dışından uygulanan yüksek enerjili ses dalgalarıyla ağrılı tendon, bağ ve yumuşak doku bölgelerinde iyileşme sürecini desteklemeyi hedefleyen fizik tedavi yöntemidir.
ESWT hangi hastalıklarda uygulanır?
Uygun hastalarda topuk dikeni, plantar fasiit, tenisçi dirseği, golfçü dirseği, aşil tendonu ağrısı, patellar tendon ağrısı, omuz tendon problemleri ve kalsifik tendinitte değerlendirilebilir.
Şok dalga tedavisi ağrılı mıdır?
Uygulama sırasında basınç, titreşim, batma veya ağrı hissi olabilir. Enerji seviyesi genellikle hastanın toleransına göre ayarlanır. Uygulama sonrası geçici hassasiyet görülebilir.
ESWT kaç seans yapılır?
Seans sayısı hastanın tanısına, ağrının süresine, uygulama bölgesine ve tedaviye verdiği yanıta göre değişebilir. Net plan muayene sonrası belirlenmelidir.
ESWT sonrası egzersiz gerekir mi?
Evet. Birçok hastada egzersiz tedavisi süreci destekler. Kas gücü, esneklik, tendon yüklenmesi ve günlük yaşam alışkanlıkları düzenlenmeden ağrılar tekrarlayabilir.
